سال ، تمام « احمال » و « اثقال » « 1 » خود را از « مصر » بيرون ببرد ؛ يا به عبارت « پولتكيّه » در ظرف 3 سال ، « انگليس ، مصر را تخليه نمايد » ؛ به شرطى كه در اين ضمن اتفاقى روى ندهد كه باز لازم بشود متصرف باشد . واضح است كه « انگليس » را ممكن نيست پس از اين همه « سفك دماء » « 2 » و « شليك نمودن » [ به ] شهرها « مصر » را به « تصرف » درآوردن و تنظيمات شايسته و « قانون » و « ماليات » قرار دادن و « حكومت بايسته منعقد نمودن » ، راضى بشود ، و بنايى به اين پاكيزگى را كه منشا و مبدأش حضور عسكر « انگليس » است ، از هم پاشيده شود . سبب اصلى تصرف نمودن انگليس ، مصر را ، « خواهش بىاندازهء طلبكاران مايه‌دار » بود . نمىبايستى « اسماعيل پاشاى اول » و بعد « عربى پاشا » از جانب « مصر » ، از اداى تنزيل پولى كه فيما بين « مصر » و « لندن » معاهده شده بود ، سركشى نمايند . قرض ملتى ، متجاوز از 000 ، 000 ، 100 « 3 » « ليرهء انگليس » است . و اظهر من الشمس است كه « مصر » از عهدهء اداى تنزيل آن نمىتواند هميشه برآيد . لهذا لشكر داخله سربلند مىكردند ، كم‌وبيش تغيير در اداى تنزيل بدهند و اين‌چنين لشكر را « عسكر خارجه » كه همان قوت باشد ، بايد مقابله كند و چون دو ملّت « انگليس » « به‌جا » يا « بىجا » ، چند « مليان » « 4 » پول محصول‌داران را صرف « عمل نظامى » نمود ، به اين اراده كه چندين ميليان پولى را كه « سرمايه‌داران » داده‌اند ، محفوظ و بىخطر نمايد ، نبايد تصور نمود كه وى را ممكن است از « مصر » بيرون برود ، و اگر بيرون برود ، سبب اصلى تصرف نمودن ، به كلى معدوم خواهد شد . گذشته از اين ، اگر « انگليس » ، « مصر » را تخليه نمايد ، سلامتى « وزرا » ، بلاحرف در معرض خطر خواهد افتاد ؛ بلكه به مشام خود « خديو » نيز رايحهء « شرّ » و « فساد » خواهد رسيد . بسيارى از صاحب‌منصبان مصرى خارج شدند ، كه محلى براى صاحب‌منصبان « انگليس » و « فرانسه » پيدا شود ؛ اگرچه اين كار براى دفع اسراف و رواج تنظيمات فرنگى خيلى « مقبول » و « مطبوع » بود ، اما باعث كينهء آنها شده ، با

--> ( 1 ) . احمال و اثقال ، تركيب عطفى ، به‌معناى بار و بنديل ، باروبنه . ( 2 ) . خونريزىها ، سفك ، ريختن خون و اشك است و دماء يعنى خون‌ها . ( 3 ) . در اصل : يكصد مليان ( 4 ) . منظور : ميليون .